Vergeten beroep: De scheepsjager

Het kanaal was te smal en de wind kwam uit de verkeerde hoek. Er zat niets anders op: de schipper streek zijn zeilen en huurde een scheepsjager in.

Scheepsjager inhuren

Afhankelijk van de zwaarte van de vracht van het schip en het reisdoel, sprak de schipper met ‘de jager’ een prijs af. Deze gebruikte een liende of een halster (een brede band rond de schouders die met een lang touw aan het schip werd bevestigd) en begon het schip vooruit te trekken. Hij liep dan op een pad langs het water dat het ‘jaagpad’ werd genoemd. Sommige gebruikten ‘jaagpaarden’ die daarvoor speciaal  ‘beleerd’ waren. Niet ieder paard was immers geschikt om een schip aan een schuine lijn voort te trekken. Langs de waterkant stonden ‘jagersstallen’ waar de scheepsjager hun paarden tijdens het wachten konden verzorgen.

Ongure types…

Het scheepsjagen was niet echt een vooraanstaand beroep. Doordat de overheid het beroep in 1879 ook nog eens vrijgaf, kwam er een nieuwe lichting jagers die als ‘zeer onguur’ bestempeld werden. Tijdens het wachten dronken deze heren zich werkelijk een stuk in de kraag. Vechtpartijen waren aan de orde van de dag en de jaagtarieven waren ronduit belachelijk. Het liep zo uit de hand, dat de overheid in 1903 besloot dat de scheepsjagers zich voortaan weer moesten laten registreren. Doordat ze een insigne moesten dragen, konden de schippers zien dat het een ‘nette’ jager betrof die het voortaan weer vastgestelde tarief hanteerde.


Overbodig geworden

Het scheepsjagen werd halverwege de twintigste eeuw overbodig. De meeste schepen waren inmiddels voorzien van motoren en veel van de goederen werden getransporteerd via de weg. Toch is het scheepsjagen niet geheel verdwenen. Jaarlijks vinden wedstrijden ‘scheepsjoagen’ plaats in Onderdam (Groningen).

 

Foto:
De scheepsjager (1984) van Maria Klinkenberg in Bareveld

 

6 gedachten over “Vergeten beroep: De scheepsjager

    • 18 juni 2017 om 08:56
      Permalink

      Je hebt helemaal gelijk! Ik zal het aanpassen. Dank je wel hiervoor.

  • 17 juni 2017 om 15:23
    Permalink

    De foto herkende ik meteen! Het beeld staat inderdaad ” op” Bareveld. Als Oud Wildervanker zeg ik ” op” omdat Bareveld hoger gelegen is. Je woont ” op” Stadskanaal en ” in” ( de) Wildervank. Scheepsjagers herinner ik me nog wel uit mn jeugd. Soms werd de ” praam” getrokken door een paard maar arme scheepsjagers hadden geen paard en trokken de ” praam ” zelf! Met een brede leren band om de borst. Tijdens het schutten bij de vele sluizen dronken zij in het café. Bij elke sluis was wel een café . Ik denk dat ze daarmee probeerden hun zware en arme leven dragelijk te maken. Het waren denk ik vaak alleenstaande mannen. Soms boomde de schipper zelf als hij geen scheepsjager kon betalen denk ik. Ik zie ze nog van voor naar achter lopen over het gangboord met een schouder tegen de boomstok.
    Later kregen schepen motoren. De schepen in de Veenkoloniën vervoerden, aardappels, turf, stropakken, of bieten. Ik zie ze nog voor me. Toevallig had ik vorige week een reünie van de Ulo Wildervank en toen hebben we het er nog over gehad, omdat we met zo’n praam ( met buitenboordmotor )gingen varen.

    Beantwoorden
    • 18 juni 2017 om 08:56
      Permalink

      Wat een mooie herinnering Tineke. Zo wordt het verhaal nog mooier.

  • 21 december 2015 om 21:56
    Permalink

    Ik ben te jong om dit meegemaakt te hebben. Wist wel waar de jaagpaden voor waren. In mijn jeugd werden de vrachtschepen door sleepboten over de Zaan getrokken. Er was zelfs een nieuwigheidje: een motor die naast het gangboord werd gehangen en waar, aan een lange as, een schroef zat. Die kon men, afhankelijk van hoe zwaar het schip beladen was, met een touw in het water laten zakken. Met recht een hulpmotor.

    Beantwoorden
    • 23 december 2015 om 09:35
      Permalink

      Ja Peter er is inderdaad heel veel veranderd de laatste jaren. Van mankracht tot gemotoriseerd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *