Leedaanzegger vervangen door rouwkaart

Aanzegger1930.Een AANZEGGER was iemand die kwam vertellen dat iemand was overleden. Rouwbrieven kwamen later in de mode.:

Er werd hard op de voordeur geklopt. Op de stoep stond een geheel in het zwart geklede man. Parmantig nam hij zijn hoge hoed af. “Heden is  overleden….”. Ach hemeltje het was de leedaanzegger. 

Treurig nieuws

Door de eeuwen heen was het een heus beroep: de leedaanzegger (of doodbidder). Alhoewel het in hele kleine dorpen ook gewoon een dorpsgenoot was die het aanzeggen ‘ernaast’ deed. De man had als taak om de familieleden, vrienden en de buren het verschrikkelijke nieuws te vertellen en natuurlijk wanneer de begrafenis zou plaatsvinden. In Groningen verzachtte de aanzegger het trieste nieuws soms met: “Hai lag der hail schier bie”. Alleen wanneer de overledene er mooi bij lag natuurlijk.

Bij wie moest hij langs?

Nadat de familieleden hadden bepaald wie voor de begrafenis uitgenodigd zou worden, werden de namen van de genodigden opgeschreven op lange stroken papier. De (aansprekers)ceelen of opleesrollen. Zo wist de leedaanzegger precies wie uitgenodigd moest worden voor de begrafenis.

Het aanzeggen

Soms werd er ook een ‘begrafenisbriefje’ (de voorloper van de rouwkaart) overhandigd. De aanzegger moest meestal heel wat afreizen voordat hij iedereen eindelijk bereikt had. Het was dan gebruikelijk om de beste man wat aan te bieden. Koffie met stoet of een flinke borrel. Het zal heus wel eens voorgekomen zijn dat de arme man flink beschonken zijn laatste boodschap verkondigde. In sommige streken van het land mocht de aanzegger echt geen voet over de drempel zetten. Ben je gek….dat bracht onheil!

Verschillende kledingstijlen

Natuurlijk hebben de verschillende kledingstijlen te maken met de eeuw waarin geleefd werd. Maar de attributen erbij, die verschilden per streek. Zo is te zien dat er zwarte zijden doeken om de hals werden gedragen met daarbij een lange stok om op de deuren te kloppen. Alleen een hoge zwarte hoed met in de hand een witte treurdoek. Of aan de zwarte hoed een strook crêpe gebonden. En heel vroeger een driekantige steek (hoed) met een afhangende lamfer (gaas). Ging het om een ongehuwde? Dan werd er aan het begin van de lamfer een wit strikje gebonden en droeg de leedaanzegger ook witte handschoenen.

Een aanzegger, was een persoon die bij sterfgeval naasten van overledene op de hoogte stelde van de droevige gebeurtenis en ze eventueel uitnodigde voor de begrafenis, mocht geen familiebanden hebben met een van de familieleden van de overledene. Ook indien nodig aangifte bij de autoriteiten van het sterfgeval, bestelde een kist bij de timmerman. zorgde ervoor dat de begrafenis geleid werd door een geestelijke. Zorgde voor dragers van de kist. Kan vergeleken worden met nu begrafenisondernemer.: Einde van het leedaanzeggen

Zo rond de jaren 60 verdween het leedaanzeggen doordat er in steeds meer huishoudens een telefoon aanwezig was. Het versturen van een rouwkaart werd steeds normaler en gewoon een stuk moderner.

 

Meer lezen:

http://www.trouw.nl/tr/nl/4324/Nieuws/article/detail/1602890/2009/03/21/Hai-lag-der-hail-schier-bie.dhtml
http://www.uitvaartvereniging-zuidwolde.nl/index.php/component/content/article?id=7
http://www.benhartman.nl/begrafenisrituelen/aanzeggen/
Foto:
Pinterest
http://peterlasker.nl/humo-gen/source.php?database=humo_&id=131

4 gedachten over “Leedaanzegger vervangen door rouwkaart

  • 3 december 2016 om 10:39
    Permalink

    Ik vind dit echt een heel interessant artikel. Wat een apart beroep. Volgens mij moest daarvoor wel erg sterk schoenen staan, m eigenlijk altijd verdrietig nieuws bezorgen aan mensen. Pfft. Eigenlijk heb ik er nooit bij stil gestaan over hoe dat vroeger ging.

    Beantwoorden
  • 3 december 2016 om 10:21
    Permalink

    Prachtig dit soort beroepen uitgelegd! Mooi!

    Beantwoorden
  • 8 februari 2016 om 20:45
    Permalink

    Interessant artikel. Ik kan me het zelf eerlijk gezegd niet meer voor de geest halen. Ik zal er nét iets te jong voor zijn vermoed ik.

    Beantwoorden
    • 12 februari 2016 om 09:27
      Permalink

      Dank je wel Mies, er zijn nog zoveel van die interessante beroepen die nu al lang niet meer bestaan. Geweldig onderwerp om uit te zoeken. Er volgen er meer hoor!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *